ویندوز ۱۰، سه سال، یک میلیارد دستگاه: مایکروسافت تاکنون چگونه عمل کرده است؟

اخبار رسمی حاکی از عرضه به روز رسانی در تاریخ ۱۲ مرداد است. درست چند روز بعد از سالگرد ارئه ویندوز ۱۰. در این میان مایکروسافت اعلام کرده است که این سیستمعامل بر روی ۳۵۰ میلیون دستگاه نصب شده است. البته این رقم بسیار تحسینبرانگیزی است. بیایید به اعداد و ارقام مایکروسافت درزمینه تعداد نصب ویندوز ۱۰ در طول یازده ماه نگاهی داشته باشیم.

همانطور که انتظار میرفت بیشترین سرعت رشد نصب ویندوز ۱۰ مربوط به ۲۴ ساعت اولیه عرضه آن است. درست زمانی که بسیاری از کاربران میخواستند سیستمعامل جدید را هرچه سریعتر دریافت کنند و البته برخی از آنان از مدتها قبل در حال استفاده از آن در قالب برنامه اینسایدر بودند. البته این نکته هم که سرعت رشد در طول ماههای بعد از آن رو به کاهش گذاشته است، قابل پیشبینی بود. درهرصورت این سرعت رشد برای سیستمعاملی که بهتازگی عرضهشده، بسیار درخشان است. در ادامه سرعت دریافت ویندوز ۱۰ شامل آنهایی که به روز رسانی کرده و آنهایی که دستگاه جدید مجهز به این نسخه را تهیه نمودهاند با یک ثبات نسبی همراه شده است. چیزی در حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار در هرروز، بهاستثنای حدفاصل بین ۶ اکتبر تا ۴ ژانویه، که نرخ آن به یک میلیون در روز میرسید.

مایکروسافت رابط کاربری جدید اکس باکس وان را با آوردن ویندوز ۱۰ به میلیونها نسخه از کنسول خود، در اواسط نوامبر معرفی کرد. بهعلاوه که اولین تلفن هوشمند دارای ویندوز ۱۰ موبایل در همان سه ماهه برای فروش ارائه گردید. ازآنجا که میدانیم فروش گوشیهای هوشمند لومیا با افت ۴۹ درصدی مواجه گردیده است، میتوان حدس زد که میزان فروش دستگاههای همراه با ویندوز ۱۰ نسبت به میزان نصب این سیستمعامل، نقش بسیار کمتری را در رشد آن بازی میکنند. البته که سه ماههای که از آن صحبت میکنیم دارای تعطیلات مناسبتی زیادی بوده است که بهصورت سنتی در آنها فروش دستگاهها با رشد مواجه میشود. ازجمله این مناسبتها میتوان به جمعه سیاه و هفته منتهی به سال نوی میلادی را نام برد. تنها در سه ماهه آخر سال ۲۰۱۵ هفتاد و یک میلیون رایانه شخصی به فروش رفته است. البته این رقم با احتساب رایانههای رومیزی و قابلحمل اپل و گوگل ارائه شده است و تمام آن سهم ویندوز نیست. همچنین هنوز تعداد قابل ملاحظهای رایانه ویندوزی با نسخه ۸.۱ در بازار به فروش میرسد که آنها هم جزو آمار فروش ویندوز ۱۰ بهحساب نمیآیند.

انتظار میرفت که نرخ رشد دستگاههای مجهز به ویندوز ۱۰ بهوسیله به روز رسانی رو به کاهش بگذارد و در عوض تعداد دستگاههایی که با ویندوز ۱۰ به فروش میروند نرخ صعودیتری را تجربه نماید اما با گذشت مدتی از سه ماهه اول ۲۰۱۶ و با نزدیک شدن به مهلت دریافت رایگان ویندوز ۱۰ برای دستگاههای مجهز به ویندوز ۷ و ۸، میزان به روز رسانیها مجدداً افزایش داشته است.

در اوایل امسال، پیامی که در نسخههای قدیمی جهت پیشنهاد به روز رسانی به ویندوز ۱۰ به نمایش در میآمد، از حالت به روز رسانی انتخابی (Optional) به حالت توصیهشده (Recommended) درآمده بود. اما مایکروسافت به این نیز اکتفا نکرده و مدتی بعد عملکرد کلید بستن یا X را در آن تغییر داد، بهطوری که با کلیک کردن بر روی این علامت نه تنها به روز رسانی منتفی نمیشد بلکه اقدام به آغاز آن می نمود. به نظر میرسید که مایکروسافت برای مجاب نمودن کاربران به انجام به روز رسانی از هیچ اقدامی فروگذار نیست و گویا در این زمینه هم تا حدودی موفق بوده است. اما این فشارها موجب رنجش برخی از کاربران شد. درهرصورت با توجه به اینکه مایکروسافت اعلام کرده به روز رسانی رایگان در تاریخ ۸ مرداد همین سال بهپایان خواهد رسید، کسانی که میخواهند این نسخه از سیستمعامل را داشته باشند، بایستی یا حداقل ۱۱۹ دلار هزینه را متقبل شده یا به سراغ تهیه یک دستگاه جدید ویندوزی بروند.

اما درحالیکه بسیاری از کاربران عادی از پافشاری مایکروسافت بر پیشنهاد خود کمی آزرده شده بودند، کاربران تجاری را نمیتوان نادیده گرفت. نکته بسیار مهم این است که مشتریان تجاری در هر اندازه، مقاومت ویژه در برابر به روز رسانی از نسخه ۷ ویندوز به ۸ و ۸٫۱ انجام دادند. آنها ترجیح میدادند تا سرحد امکان در ویندوز ۷ بمانند. اکنون به نظر میرسد برخورد این قشر با ویندوز ۱۰ بسیار دوستانهتر خواهد بود. زمانی که مایکروسافت در ماه ژانویه، خبر عبور دستگاههای ویندوز ۱۰ از مرز ۲۰۰ میلیون را داد، بیش از ۲۲ میلیون از آنها کاربری تجاری یا آموزشی داشتند. در ماه فبریه، مایکروسافت خبر از یک پیروزی ارزشمند برای ویندوز ۱۰ در کاربرد تجاری داد. دپارتمان دفاعی ایالاتمتحده اعلام کرده بود که قصد دارد، ظرف بیست ماه تعداد چهار میلیون از دستگاههای خود را به روز رسانی نماید. با استقبال تعداد بیشتری از کاربران تجاری و آموزشی و با احتساب فروش دستگاههای جدید، رؤیای یک میلیارد دستگاه ویندوز ۱۰، از همیشه پررنگتر به نظر میرسد.

با توجه به رشد در رایانهها، مایکروسافت توقع رشد حداقلی را در ویندوز ۱۰ موبایل داشت. اما رشد ویندوز ۱۰ موبایل رو با کاهش گذاشته است و فروش سالبهسال تلفنهای همراه ویندوز در سه ماهه اول سال ۲۰۱۶ افول ۷۳ درصدی را نشان میدهد. در حال حاضر تنها ۱ درصد تلفنهای هوشمند را دستگاههای ویندوزی تشکیل میدهند و از میزان دستگاه ویندوزی تنها ۱ درصد آن توسط شرکتهای شخص ثالث تولید میشوند. در حال حاضر میلیونها دستگاه ویندوزفون ۸.۱ در دست کاربران دارد و به نظر میرسد مایکروسافت بهترین تلاش خود را بهکار گرفته است که آنها به نسخه جدید ویندوز به روز رسانی نکنند!

کسانی که میخواهند از نسخه ۸.۱ ویندوز فون به ویندوز ۱۰ موبایل به روز رسانی کنند بایستی نرمافزار Upgrade Advisor را دریافت کنند و طبیعی است که کاربر زمانی آن را دریافت میکند که از وجود آن با خبر باشد. از طرفی مایکروسافت برخلاف تلاشهای شبانه روزی خود برای تشویق کاربران دسکتاپ به به روز رسانی، هیچگونه تلاش فعالانهای را درزمینه مطلع کردن کاربران برای به روز رسانی دستگاههای ویندوزفون انجام نمیدهد. اگر مایکروسافت همان اصراری را که در به روز رسانی کاربران رایانه به جدیدترین نسخه از ویندوز دارد، در به روز رسانی کاربران ویندوز موبایل داشت و از هر فرصتی برای آگاهی آنان نسبت به آماده بودن نسخه جدید استفاده مینمود، میتوانست سرعت افزایش کاربران ویندوز ۱۰ را بیشتر کند. ولی مشخص نیست شرکت چرا تمایل آنچنانی به به بروز رسانی دستگاههای ویندوزفون ندارد.

اما اگر گمان میکنید افول بازار رایانههای رومیزی و تلفنها هوشمند ویندوزی، جلوی مایکروسافت را در افزایش سهم آخرین نسخه از سیستمعامل خود خواهد گرفت، بهتر است در افکار خود تجدیدنظر کنید.

ویندوز ۱۰ محدود به رایانهها و موبایلها نیست و همچنین مرزهای آن در تبلت ها و لپتاپ ها بهپایان نمیرسد. مایکروسافت ویندوز ۱۰ را بهعنوان یک سیستمعامل یونیورسال برای استفاده در ابزارهای مجازی نظیر تلویزیونهای هوشمند، ستاپ باکسها، اینترنت اشیا و بسیاری دستگاههای دیگر نظیر سرفس هاب و کنسول اکس باکس وان توسعه داده است. حتی محصول فوق العادهٔ آنها با نام هالولنز نسخهای از این سیستمعامل را با نام ویندوز هالوگرافیک، استفاده مینماید که به گفته شرکای سختافزاری مایکروسافت قرار است بهزودی بر روی هدست های واقعیت مجازی نیز بهکار گرفته شود.

استفاده از پتانسیل چندین بازار مختلف در دستور کار مایکروسافت قرار دارد تا اگر هرکدام از آنها بهیکباره دچار رشد فزاینده شدند، ویندوز ۱۰ در آن حضور داشته باشد. انتظار میرود تا پایان دهه اخیر، میلیونها دستگاه واقعیت افزوده و مجازی فروخته شوند و مایکروسافت با استفاده از ویندوز ۱۰ پایههای قدرتمندی را در این زمینه بنانهاده است. بازار نوظهور اینترنت اشیا نیز در ماهها یا سالهای آینده، شکوفا خواهد شد و مایکروسافت درست همانند واقعیت مجازی برای این شاخه نیز آمادگی بسیاری دارد. آنها نسخه بسیار سبکی از ویندوز ۱۰ را برای دستگاههای سبک، ارزان و قابلحملی طراحی نمودهاند که قرار است پردازش رایانهای را هم در بازار کسبوکار و هم بازار کاربری، دچار تغییر و تحول اساسی نمایند.

اما درزمینه دسترسی به اطلاعات وسیعتر، در همه زمینهها ازجمله کاربران عادی، تا سامانههای پیچیده مدیریت و یا دنبال کنندهها و نمایشدهندههای بازار سهام، همگی نیاز به سامانهای هوشیارتر برای جستجو در میان دادهها دارند. در این قسمت نیز مایکروسافت به لطف سرمایهگذاری عظیم خود در یادگیری ماشین، به خوبی آمادهشده است. مایکروسافت اکنون بهعنوان یک رهبر در این قسمت هم درزمینه توسعه و هم درزمینه بهبود عملکرد دستیار دیجیتالی خود که در ویندوز ۱۰ ادغامشده است، تلاشهای بسیاری را انجام داده است. کرتانا هنوز راه بسیاری را برای توسعه هرچه بیشتر پیش روی دارد، اما تصور این مسأله دور از ذهن نیست که بهزودی این دستیار بسیار ماهرتر، کاربردیتر و هوشمندتر خواهد شد و شاید روزی به ابزار ضروری تجار و افراد حقیقی تبدیل گردد.

کاملاً درست است که برخی از سرمایهگذاریهای مایکروسافت، چشمانداز نزدیکی ندارند، اما کاملاً مشخص است که رشد ویندوز ۱۰ دیگر وابسته به بازار رایانههای شخصی یا موبایلها نیست. مایکروسافت به آمار فوقالعاده ۳۵۰ میلیون دستگاه ویندوز ۱۰ در کمتر از یک سال، دست پیداکرده است. حالا و با سررسید تاریخ به روز رسانی رایگان، امکان فروش دستگاههای ویندوز ۱۰ بیشتر، برای شرکای سختافزاری مایکروسافت فراهم خواهد بود. از طرفی دیگر پیامهای پیاپی به روز رسانی را دریافت نخواهیم کرد که این نیز باعث خوشحالی بسیاری از کاربران میشود.

چشمانداز مایکروسافت برای ویندوز ۱۰ بسیار بزرگتر از هر آن چیزی است که آنها تاکنون توسعه دادهاند و بااینحال شروع فوقالعادهای داشتند. این درست است که همه برنامههای مایکروسافت به ثمر نخواهد نشست و تمامی جوانب آن طوری مه انتظار میرود پیش نخواهد رفت اما تلفیق جاهطلبی بسیار بزرگ و زیربنای بسیار قدرتمند، وعده آیندهای درخشان برای برنامههای ریخته شده را میدهد.
اما سؤال اصلی کماکان باقی است. آیا مایکروسافت میتواند ظرف دو سال آینده به یک میلیارد دستگاه ویندوزی دسترسی پیدا کند؟ جواب بسیار ساده است: قطعاً!